Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy: “Fatih’in emanetini tarihinin en kapsamlı restorasyonuna aldık”

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, İstanbul’daki Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi’nde yürütülen kapsamlı restorasyon çalışmalarını yerinde inceleyerek uygulamalarda gelinen son aşamaya ilişkin bilgi verdi.

Milletin kültür mirasına sahip çıkmak ve eserleri gelecek nesillere ulaştırmak amacıyla arkeolojiden restorasyona, ihyadan inşa çalışmalarına kadar kapsamlı bir çalışma yürüttüklerini belirten Ersoy, birçok kültür varlığının tarihindeki en geniş bakım ve onarım süreçlerinden geçirildiğini kaydetti.

Ayasofya’nın bu çalışmalar içerisindeki önemine dikkati çeken Ersoy, “Fethin nişanesi, Fatih’in emaneti Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi onlardan biri.” dedi.

4 Etaptan 3’ü Tamamlandı

Ayasofya için kapsamlı ve bütüncül rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerinin hazırlandığını aktaran Ersoy, yapısal analizlerin ardından ana kubbe ve yarım kubbelerin güçlendirme projelerinin oluşturulduğunu bildirdi. Ersoy, Koruma Kurulunun onayının ardından uygulamaların aşamalı şekilde başlatıldığını ifade etti.

İlk etapta güney cephe bahçesindeki III. Mehmet, II. Selim, III. Murat ve Şehzadeler Türbesi’nde restorasyon uygulamalarının gerçekleştirildiğini belirten Ersoy, türbe kubbelerindeki kurşun örtülerin yenilendiğini söyledi.

Alt tabakalardaki niteliksiz bölümlerin düzenlendiğini aktaran Ersoy, içlik, dışlık ve revzenlerde yenileme, ahşap kapak ve kepenklerde konservasyon, dış cephelerde ise temizlik çalışmalarının yapıldığını kaydetti.

İlk etap kapsamında muvakkithane ve sıbyan mektebinin de restore edildiğini açıklayan Ersoy, caminin güneybatı köşesindeki duvar dibi abdest alma bölümünün aktif hâle getirildiğini, iç mekâna ise kuş kovucu sistem yerleştirildiğini belirtti.

Minarede Depreme Karşı Güçlendirme

Devam eden ikinci etapta kuzey, güney ve doğu cephelerinde çimento esaslı sıvaların raspa işlemlerinin gerçekleştirildiğini bildiren Ersoy, güney cephede raspa sonrası tespitlerin ve cephelerde temizlik çalışmalarının sürdüğünü söyledi.

Kuzeydoğu minaresindeki imalatların statik güçlendirme projesi doğrultusunda tamamlandığını açıklayan Ersoy, statik analizlerin ardından minarenin belirli bir kota kadar kontrollü şekilde sökülmesine karar verildiğini aktardı.

Ersoy, bakır alemden başlayarak gövde bölümündeki altı sıra taş ve bunlara bağlı basamaklara kadar titiz bir söküm gerçekleştirildiğini belirtti. Minarenin deprem etkileri karşısındaki yapısal performansını artırmak amacıyla paslanmaz çelik plakalar ve rod sistemlerinin uygulandığını kaydetti.

Yapının güçlendirme ihtiyacını belirlemek amacıyla sayısal modellemeler ile duvarlarda georadar taramalarının gerçekleştirildiğini bildiren Ersoy, elde edilen veriler doğrultusunda kuzeydoğu ve güneydoğu merdiven kulelerinde onaylanan güçlendirme uygulamalarına başlandığını ifade etti.

Ayasofya’nın mermer pencere elemanlarında da özgün malzemenin korunması esas alınarak temizlik ve onarım çalışmalarının sürdürüldüğünü belirtti.

Ana Kubbe Dış Yüzeyden Güçlendirilecek

Ana kubbe ve yarım kubbelerde güçlendirme uygulamalarının bütünsel şekilde gerçekleştirileceğini açıklayan Ersoy, iç yüzeyin mozaik kaplama olması nedeniyle ana kubbedeki güçlendirme çalışmalarının dış yüzeyden yapılacağını söyledi.

Onarım ihtiyacı ve kapsamlı güçlendirme uygulamaları nedeniyle tüm kurşun kaplamaların sökülmesinin zorunlu olduğunu belirten Ersoy, kurşun örtüler kaldırılırken kubbenin mevsimsel hava koşullarından etkilenmemesi ve mozaiklerin zarar görmemesi amacıyla yüzeyin geçici olarak kapatılmasına karar verildiğini bildirdi.

Ersoy, geçici üst örtü sisteminin baza ve kubbe karkası kurulumuyla ana kubbenin branda ile kapatılması işleminin tamamlandığını kaydetti.

İç yüzeydeki mozaik süslemelerin konservasyon, restorasyon ve güçlendirme işlemlerinin güvenli ve kontrollü biçimde yürütülebilmesi amacıyla iç mekânda platform ve iskele sistemi oluşturulduğunu ifade etti.

İbadet ve Restorasyon Eş Zamanlı Sürüyor

Ayasofya’da ibadet ile restorasyon çalışmalarının eş zamanlı sürdürülebilmesi amacıyla dört ana kolon üzerine oturan çelik platform sisteminin kurulumunun tamamlandığını belirten Ersoy, buna bağlı mermer söküm, koruma, kapatma ve çelik bağlantı yolu çalışmalarının bitirildiğini söyledi.

Platform üzerinde mozaik uygulamalarında kullanılacak iskelenin de kurulduğunu aktaran Ersoy, ana kubbenin iç yüzeyindeki mozaiklerin mevcut durumunun belgelenmesi amacıyla lazer tarama ve fotogrametri çalışmalarının gerçekleştirildiğini bildirdi.

Ersoy, lazer tarama verileri sayesinde kubbenin farklı dönemlerde geçirdiği onarımların tespit edildiğini ve elde edilen bulguların ilgili proje paftalarına işlendiğini söyledi.

Bütün müdahalelerin fotografik belgeleme yöntemleriyle aşama aşama kayıt altına alındığını vurgulayan Ersoy, yapı izleme sisteminin kurulduğunu, veri aktarımı ve raporlama sürecinin başladığını ifade etti.

Galeri Katı İçin Üçüncü Etap Tamamlandı

Tamamlanan üçüncü etap kapsamında galeri katının ziyarete açılmasına yönelik çalışmalar gerçekleştirildiğini belirten Ersoy, ziyaretçi güzergâhının düzenlendiğini, genel temizlik ve konservasyon işlemlerinin yapıldığını kaydetti.

Giriş ve iniş rampaları ile geçici giriş tüneli ve bilet gişelerinin yapıldığını açıklayan Ersoy, X-Ray ve turnike sistemlerinin kurulduğunu, galeri katındaki mermer ve ahşap yüzeylerde temizlik ile lokal konservasyon işlemlerinin gerçekleştirildiğini bildirdi.

Niteliksiz sıvaların raspası, bölgesel derz çalışmaları ve sıvalardaki onarım ile sağlamlaştırma uygulamalarının da tamamlandığını aktaran Ersoy, eski özgün korkulukların sağlamlaştırıldığını, eksik ve kırık camların yenilendiğini söyledi.

Pencerelere kuş girişini engellemek amacıyla tel yerleştirildiğini kaydeden Ersoy, aydınlatma, kamera, acil anons sistemleri ve internet altyapısına ilişkin imalatların da tamamlandığını belirtti.

Dördüncü etap kapsamında ise iç ve dış mekânda güvenliğin sağlanması amacıyla alüminyum akordiyon bariyer ve şerit bariyerlerin kullanıldığını, iç mekânda akustik kumaş kaplama gerçekleştirildiğini ifade etti.

Çalışmalar Geniş Bir Alanda Yürütülüyor

Ayasofya’da başlatılan dört etap restorasyon uygulamasından üçünün tamamlandığını açıklayan Ersoy, minare, kubbe ve mozaikler gibi kapsamlı ve hassas süreçleri içeren ikinci etap çalışmalarının titizlikle devam ettiğini bildirdi.

Ersoy; ana kubbe, yarım ve çeyrek kubbeler, Fatih ve Mimar Sinan minareleri, mermer, sıva, kalemişi, mozaik, ahşap ve diğer özgün elemanların yanı sıra vaftizhane, şadırvan ve güney bahçesindeki türbeleri kapsayan geniş bir alanda çalışmaların yürütüleceğini söyledi.

Biyolojik temizlikten söküme, güçlendirmeden yeniden yapıma, taş onarımlarından konservasyon ve yenilemeye kadar farklı uygulamaların uzmanlar ve işçiler tarafından hassas şekilde gerçekleştirileceğini ifade etti.

Ayasofya’nın Yer Altında da Restorasyon Mesaisi

Restorasyon çalışmalarının Ayasofya’nın yer altında bulunan bölümlerinde de sürdüğünü belirten Ersoy, ön çalışma niteliğindeki Mekân 1 ve Mekân 2 kazıları ile kuzey avludaki hipoje bölümü ve 1’den 5’e kadar olan tünellerde kazı çalışmalarının başlatıldığını ve belgeleme yapıldığını açıkladı.

Ayasofya Camii Yeraltı Tünelleri Temizlik Bakım Onarım İşi kapsamında Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölümlerinde yürütülen temizlik çalışmalarının yüzde 90’ının tamamlandığını bildiren Ersoy, Vezir Bahçe Bölgesi’ndeki hipoje yapısına ait kazıların da tamamlandığını söyledi.

Batı Bahçe bölgesinde mekânlarla ilişkili dokuz tünel yapısının tespit edildiğini belirten Ersoy, 2 ve 8 numaralı tüneller dışında kalanların tamamında dolgu toprak temizliği gerçekleştirildiğini kaydetti.

Ersoy, 56 metre uzunluğundaki Mekân-2’de 18 metrelik hat boyunca hasarlı tonozların özgün olana eş malzemeyle tamamlandığını ve yapısal hasarların giderildiğini, kalan bölümlerde ise çalışmaların sürdüğünü ifade etti.

Tünel-4 ve Tünel-5’te de 10’ar metrelik hat boyunca benzer çalışmalar gerçekleştirildiğini bildiren Ersoy, Tünel-4’te 50 metrelik hat boyunca paslanmaz çelik tahkimatla güçlendirmenin tamamlandığını, Tünel-5’te ise aynı uygulamanın 90 metrelik hat boyunca devam ettiğini söyledi.

“Fatih’in Emanetini Tarihinin En Kapsamlı Restorasyonuna Aldık”

Ayasofya’da sürdürülen çalışmaların hedefini değerlendiren Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, restorasyonun yapının korunarak gelecek nesillere aktarılmasını amaçladığını vurguladı.

Ersoy, “Fatih’in emanetini tarihinin en kapsamlı restorasyonuna aldık ve Allah’ın izniyle bu eşsiz yapıyı minarelerinde ezan, salonlarında Kur’an yankılanan eşsiz bir camii ve insanlığı çatısı altında buluşturan ortak bir miras olarak gelecek nice nesillerimize ulaştıracağız.” ifadelerini kullandı.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI